TRANZICIJA OD SAMOUPRAVNOG SOCIJALIZMA DO PRIVATIZACIJE: SLUČAJ SOUR ‘’RUDI ČAJAVEC’’

Apstrakt

Rad analizira političko-ekonomske i pravne temelje jugoslovenskog samoupravnog socijalizma, sa posebnim osvrtom na njegovu praktičnu primjenu tokom tranzicije ka privatizaciji. Posebna pažnja posvećena je unutrašnjim kontradikcijama tržišnog socijalizma, uključujući odnos između radničkog samoupravljanja i tržišnih mehanizama, decentralizaciju proizvodnje i fragmentaciju društvenog rada, kao i ulogu političko-administrativnih struktura u ograničavanju radničke demokratije. Rad kombinuje teorijsku analizu zakonskih okvira i empirijsko istraživanje razvoja i transformacije banjalučkog SOUR-a „Rudi Čajavec“, zasnovano na fabričkoj periodici i dostupnim istorijskim izvorima. Pokazano je kako su tržišne oscilacije, zaduživanje i slabljenje samoupravnih institucija postepeno potkopavali ekonomski i demokratski potencijal preduzeća, stvarajući temelje za njegovu kasniju privatizaciju i dezintegraciju. Zaključuje se da propast samoupravnog modela nije bila rezultat njegove normativne osnove, već posljedica strukturnih ograničenja tržišnog socijalizma i političko-ekonomskih reformi kasnih 1980-ih, koje su otvorile put transformaciji društvene svojine u privatni kapital.